Rady dla każdego – od młodego lekarza po laika.

Wymioty wywołane przerostem odźwiernika.

Cechą znamienną tego zabu­rzenia jest występowanie wymiotów dopiero u kilkutygodniowych niemowląt, przeważnie u chłopców, karmionych pier­sią lub sztucznie. Pojawiają się bezpośred­nio po każdym karmieniu, w większej lub mniejszej ilości, ale zawsze jednym rzutem, z dużą siłą. Nazywane są wymiotami „chlustającymi”. Dziecko nie przybiera na wadze, a nawet chudnie, występują zapar­cia, lub też charakterystyczne stolce gło­dowe, rozwija się obraz niemowlęcia gło­dzonego, mimo dostatecznej ilości poda­wanego pokarmu, ale nie przyswajanego. Oglądaniem można dostrzec skurcz żołąd­ka, ale w kierunku przeciwnym do prawi­dłowego, tj. ku górze, ku przełykowi, a nie ku dołowi w kierunku jelit. Schorzenie to wymaga zabiegu operacyjnego, po jego wykonaniu zaburzenia ustępują i dziecko rozwija się prawidłowo.

Wymioty u niemowląt i małych dzieci mogą być spowodowane różnorodnymi czynnikami: mogą być objawem banalnym lub związane z poważną chorobą. Niekie­dy trzeba je różnicować między ulewaniem a ostrymi wymiotami, w przebiegu których żołądek opróżnia się wskutek silnych skur­czów świadczących o poważnych zabu­rzeniach.

Refluks żołądkowe-przełykowy jest to cofanie się pożywienia z żołądka do przełyku, które prowadzić może do wy­miotów, a niekiedy do przewlekłych zapa­leń dolnego odcinka przełyku. Konsekwe­ncją tego zaburzenia może być krwawie­nie, obecność świeżej krwi w treści wy­miotnej, ból przełyku, a w krańcowych przypadkach zwężenie bliznowate.

Chalazja przełyku (zianie wpustu). Jest to stan niewydolności wpustu (dolnego zwieracza przełyku), a następstwem jest uporczywe ulewanie. Zaburzenie polega na opóźnieniu dojrzewania fizjologicz­nych mechanizmów nerwowych i mięś­niowych zamykających wpust. Występuje u ok. 40% zdrowych noworodków aż do 30 dnia życia. Do najgroźniejszych powik­łań chalazji zalicza się częste występowa­nie zachłystowego zapalenia płuc oraz wyrzucanie treści żołądkowej do przełyku, określane refluksem żołądkowo-przełyko-wym. Sprzyja temu ułożenie dziecka na plecach, a ogranicza ułożenie w pozycji z lekko uniesioną głową i tułowiem. Dlate­go podstawową metodą postępowania le­czniczego w ulewaniu jest odpowiednie ułożenie niemowlęcia. Dziecko należy układać stale, zwłaszcza w ciągu dnia, w pozycji półsiedzącej (pod kątem 45°), a w przypadkach uporczywego ulewania zastosować można pełną pionizację, po­przez ułożenie w pozycji siedzącej.

Ruminacja — przeżuwanie. Występuje u niemowląt między 3—6 miesiącem życia. Polega na tym, że w jakiś czas po przyjęciu posiłku pożywienie cofa się z żołądka do jamy ustnej, tam jest przez chwilę trzy­mane, smakowane i z powrotem połykane. Objaw ten występuje najczęściej u niemo­wląt z uszkodzeniem ośrodkowego układu nerwowego.

Ulewanie polega na spływaniu pokarmu poprzez kąciki ust w trakcie ssania lub ulewaniu pokarmu wcześniej połkniętego. Najczęściej wywołane jest przez połykanie powietrza razem z mlekiem. Bańka powie­trza „odbijająca się” wypycha przed sobą nieco pożywienia i wywołuje ulewanie. Czasami przyczyną ulewania mogą być zbyt obfite objętościowo posiłki. W zapobieganiu skuteczne jest podawanie posił­ków zagęszczonych klejem ryżowym, mą­ką lub kaszą kukurydzianą lub posiłków stałych. Niekiedy ulewanie następuje po wcześniejszym, włożeniu palca do ust przez niemowlę”. Dość częstą przyczyną ulewania u niemowląt jest zianie wpustu (chalazja).

Ulewanie pokarmu i wymioty u niemowląt

Ulewanie i wymioty należą do bardzo częstych objawów chorobowych u dzieci, zwłaszcza najmłodszych. Uporczywe wy­mioty mogą doprowadzić do znacznego odwodnienia, upośledzenia stanu odży­wienia oraz zaburzeń przemiany materii. Im młodsze dziecko, tym większa skłonność do nudności, ulewań, wymiotów i innych zaburzeń ze strony przewodu pokarmowe­go.

Nudności. Jest to zespół objawów i od­czuć subiektywnych dziecka, które chara­kteryzują się występowaniem odruchów wymiotnych bez wymiotów. U niemowląt mogą objawiać się niechęcią do ssania, nadmiernym wydzielaniem śliny, lub w in­ny sposób. Dzieci starsze określają je cza­sami jako złe samopoczucie lub jako bóle brzucha poprzedzające wymioty. Nudno­ści wywołane są prawdopodobnie skur­czem odźwiernika i utrudnionym przecho­dzeniem pokarmu do dwunastnicy i towa­rzyszyć im mogą zaburzenia ze strony ośrodkowego układu nerwowego.

Postępowanie — lekarz badając dziec­ko zwraca uwagę na przebieg choroby,dokonuje badania jamy brzusznej, jeżeli przy badaniu palpacyjnym (uciskanie po­włok palcami) wyczuwa dużą bolesność nad prawym talerzem biodrowym,zaleca badanie krwi. Jeśli wynik badania wykaże wzrost liczby krwinek białych (podwyż­szoną   leukocytozę),   wówczas   kieruje dziecko na badanie chirurgiczne. W tej sytuacji, kiedy drugi lekarz, tzn. chirurg, potwierdzi rozpoznanie, wtedy konieczny jest zabieg operacyjny, polegający na usu­nięciu wyrostka robaczkowego. W porę wykonany zabieg chroni dziecko przed powikłaniem, jakim jest zapalenie otrzew­nej.

Jeśli
wyrostek robaczkowy zlokalizowany jest
w miejscu nietypowym w jamie brzusznej,
wówczas objawy choroby są również nie­
typowe. Stolce mogą być też prawidłowe,
a niekiedy wolne. Postępujący rozwój za­
palenia wyrostka to proces podobny do
formowania się ropnia. Niebezpieczeńst­
wo polega na tym, że wyrostek zapalny
może pęknąć i wtedy zakażenie obejmuje
całą jamę brzuszną, dochodzi do zapalenia
otrzewnej, wówczas u niemowląt brzuch
staje się wzdęty, a powłoki skórne lśniące.
U starszych dzieci występuje wzmożone
napięcie mięśniowe powłok brzusznych,
brzuch staje się wówczas twardy. Tego
rodzaju powikłanie u dzieci występuje bar­
dzo szybko w przebiegu zapalenia wyrost­
ka robaczkowego, nawet w ciągu kilku­
nastu godzin. Dlatego każdy ból brzucha
utrzymujący się parę godzin i z istniejącym
podejrzeniem zapalenia wyrostka robacz­
kowego,   powinien   być  skontrolowany
przez lekarza. Zaniedbanie takiego stanu
może mieć bardzo poważne konsekwen­
cje, zagrażające życiu dziecka.

Objawy — głównym objawem zapale­nia jest ostry ból brzucha o charakterze ciągłym  lub okresowym, zlokalizowany
początkowo w okolicy pępka, a potem nad prawym talerzem kości biodrowej. Czasa­mi ból nie ma charakteru ostrego. Bólowi towarzyszą wymioty, zwłaszcza przy pró­bie pojenia dziecka, często zaparcia stolca oraz stan podgorączkowy. Stwierdza się wzdęcie  i  bolesność  uciskową całego brzucha.  Dziecko nie pozwala dotykać powłok brzusznych i broni się przed bada­niem.   Ból  nasila  się  przy  podciąganiu w górę prawego kolana, może też nasilać się przy chodzeniu i podczas kaszlu.

Przyczyny— u wielu dzieci przewlekłe bóle brzucha wywołane są pasożytami, a więc glistą ludzką, owsicą lub pierwo­tniakiem Lamblia intestinalis, żyjącym w drogach żółciowych. Do innych przyczyn bólów brzucha należą: zapalenie węzłów chłonnych brzusznych, występujące u małych dzieci, klinicznie imitujące zapalenie wyrostka robaczkowe­go, zapalenie nerek i miedniczek nerko­wych, kamica nerkowa, choroba wrzodo­wa żołądka lub dwunastnicy, choroby wą­troby i dróg żółciowych, gorączka reuma­tyczna i wiele innych chorób. Bóle brzucha mogą także występować u dzieci z zaburzeniami emocjonalnymi: przed pójściem do szkoły i do dentysty, przed klasówką. U tych nadmiernie wraż­liwych dzieci bóle brzucha połączone są z zaparciem i umiejscowione są zazwyczaj w okolicy pępka.